Jolla, de smartphone met open-source software

sailfish

In de lente van 2013 kwam ik te weten dat een aantal techneuten al geruime tijd aan het werken was aan een nieuwe smartphone. Aangezien er niet bepaald een gebrek aan smartphones is, is dat op zich niets bijzonders.

Mijn interesse was desondanks snel gewekt toen ik vernam dat deze smartphone geen Android, iOS of Windows besturingssysteem zou hebben. Het besturingssyteem van deze zogenaamde Jolla heet Sailfish, is gebaseerd op Linux en volledig open-source.

Open-source wil zeggen dat de programmeercode vrij beschikbaar is en dat iedereen er mee aan de slag kan gaan. Er zijn veel redenen waarom wij als computernerds open-source omarmen. Meer hierover kan u hier lezen. 

Waarom ben ik een voorstander van dit project?

Momenteel wordt de smartphone markt gedomineerd door Android van Google (81%) en iOS van Apple (12.9%). Android is gestart als een open-source project, maar van dat principe blijft intussen niet zoveel meer over. Een groot deel van de software op Android toestellen is intussen eigendom van Google en fabrikanten van smartphones (zoals Sony, Samsung, HTC,...) mogen het op hun toestellen plaatsen onder deze licentie. iOS werkt enkel op de hardware die Apple zelf maakt, de iPhone dus, en is volledig afgesloten.

Ter info: Windows Phone heeft een marktaandeel van 3.6%, BlackBerry een van 1.7%

Leve de iPhone!

iphone

iPhone 4 // Fairphone // Jolla

Zelf heb ik al meer dan drie jaar een iPhone 4 en ben daar erg tevreden over. Het valt moeilijk te ontkennen dat deze toestellen en de bijhorende software bijzonder goed gemaakt zijn. Volgens mij is dit tot op heden de GSM die ik het langste gebruik, zelfs mijn Nokia 3210 hield het zo lang niet uit.

Zoals al eerder gezegd wordt bij de iPhone zowel het toestel zelf als het besturingssysteem (iOS) door Apple gemaakt. Wanneer een softwarebedrijf een applicatie voor de iPhone maakt, ondergaat deze een strenge controle vooraleer ze beschikbaar is in de App Store. De App Store is van Apple en het is buiten deze store niet mogelijk om applicaties toe te voegen op uw iPhone. 

De iPhone is dus een sterk gecontroleerd en gesloten systeem. Dat heeft zowel voor- als nadelen. Enerzijds kan Apple op deze manier zorgen voor een zeer goed werkend systeem. De gebruiksvriendelijkheid is optimaal; u komt zelden fouten tegen en het toestel zelf is perfect afgestemd op de software.

Het nadeel is natuurlijk dat u zich dient neer te leggen bij hoe Apple het wil. En Apple wil soms nogal ver gaan in het controleren van alle omstandigheden. 

In België is het bijvoorbeeld zelfs zo dat Apple 4G bewust blokkeert bij alle providers behalve Mobistar - waarmee ze een samenwerkingsovereenkomst hebben.

Bij toestellen met het Android-besturingssysteem is er duidelijk meer vrijheid. Er zijn meerdere stores, en u kan erg eenvoudig applicaties downloaden waar Google niets mee te maken heeft. Ook kan u elementaire onderdelen van de software (zoals het toetsenbord en de icoontjes) vervangen als u dat wenst.

Uiteindelijk komt het er dus op neer dat twee zeer grote multinationals (bijna) de volledige smartphonemarkt in handen hebben.

Mijn Jolla is eindelijk aangekomen! 

jolla

Een half jaar na de aankoop krijg ik eindelijk het toestel in de bus. Nadat ik de batterij erin heb geplaatst, ga ik meteen aan de slag.

Het toestel

De Jolla is een mooi toestel en opvallend licht. Het toestel is zowel horizontaal als verticaal bijna volledig symmetrisch. Op de voorkant zijn er geen fysieke knoppen of touch-buttons die dienst doen als 'home' of 'back' knop.

jolla red

De enige knoppen (een aan/uit- en een volumeknop) die het toestel heeft, vindt u aan de zijkant. Alles is erg sober en stijlvol gemaakt, maar al snel merk ik dat het volledig symmetrisch ontwerp nadelig kan zijn. Meer dan eens heb ik het toestel ondersteboven vast en probeer ik op onbestaande knoppen te klikken.

'The other half'

De achterkant ('the other half' genoemd) kan je eenvoudig vervangen. Ik kreeg een standaard witte achterkant en eentje in 'poppy red' - de kleur van de pioniers. De opdruk is dus niet voor niets 'I am the first one'. Ik vind het rood wat aan de lichte kant en besluit de standaardcover te behouden.

jolla white

Door de ingebouwde RFID-chip herkent het toestel welke achterkant je plaatst en kan deze er ook mee communiceren. Bij het plaatsen van de witte achterkant wordt het toestel daar op afgestemd.

Ik zie niet meteen grote voordelen in 'the other half', maar ik begrijp best dat Jolla iets zocht om zich te onderscheiden in de drukbezette smartphonemarkt. Voorlopig is het voor mij een plastic deksel en doet deze andere helft niets meer dan de kleur herkennen (en daar eventuele instellingen aan koppelen). Volgens Jolla kunnen we in de toekomst veel verwachten van deze feature. Eén van de ideeën is een uitklapbaar toetsenbord.

De hardware

De hardware van de eerste Jolla is niet erg spannend en zelfs lichtjes ondermaats voor zijn prijsklasse. De schermresolutie valt tegen als je die van een iPhone 4 gewoon bent. De Jolla heeft een hoge resolutie scherm, maar deze kan niet tippen aan het scherm van mijn drie jaar oude iPhone.

De camera heeft acht megapixels. Dat klinkt veelbelovend. De lenzen en achterliggende electronica presteren jammer genoeg matig dus de foto's zijn niet bepaald indrukwekkend.

foto jolla

Foto genomen met Jolla. Klik op de foto voor een vergroting.

Aangezien de technische specificaties niet de reden zijn waarom ik dit toestel zo interessant vind, zal ik er verder niet te diep op ingaan. Voor de volledigheid heb ik ze allemaal opgesomd onderaan deze blogpost. 

Wél spannend is het volledig nieuwe besturingssysteem. Zoals we intussen weten heeft Jolla niet de snelste processor en het beste scherm op de markt, maar het toestel voelt op geen enkel moment traag aan. Alles werkt meteen en de beloofde multitasking blijkt ook bijzonder goed te functioneren. Het toestel is dus goed afgestemd op de eigen software. Dit lijkt logisch, maar ik kan u verzekeren dat er veel tergend trage smartphones te koop zijn.

Sailfish OS

Het mag gezegd worden: de mensen van Jolla hebben prachtig werk geleverd. Op twee jaar tijd maakten ze naast een nieuwe smartphone ook het originele en goed werkende besturingssysteem Sailfish.

lockscreen

De huidige aanpak kan je alvast op één punt vergelijken met iOS. Bijna alle instellingen (berichten, geluiden, instellingen van apps,...) worden centraal in Sailfish geregeld. Hier kan je ook alle accounts die je reeds hebt, zoals e-mail, Facebook, Google en Jolla, instellen. Dit werkt allemaal bijzonder goed. Het toestel koppelt feilloos alle accounts aan elkaar.

messages

De standaard 'messaging' app kan ik vanaf nu niet enkel gebruiken voor sms maar ook om te chatten via Facebook en Google. 

Ik zei al eerder dat Sailfish een opvallend goede ondersteuning biedt voor multitasking; als je een applicatie minimaliseert zie je deze in een kleinere versie gewoon verder werken.

Swipes

Bij de verpakking zit een kleine handleiding met enkele instructies die u best van buiten leert om goed met het toestel te kunnen werken. Aangezien er op de meeste schermen geen buttons te vinden zijn, moet u bijna alle handelingen uitvoeren door zaken te verslepen of bepaalde 'veegacties' toe te passen.

swipes

Dat valt in het begin tegen. Het eerste uur was een en al frustratie. Voor veel acties moet u op het scherm van buiten naar binnen vegen en het is met één hand niet zo eenvoudig om een mooie rechte beweging te maken. Vaak begreep ik ook helemaal niet wat ik precies moest doen of wat ik net gedaan had.

Ik had mezelf verplicht om het minstens één week te proberen. Na een dag of twee had ik het gros van handelingen en de werkwijze goed onder de knie. Vanaf dan werkt het toestel als een speer. U kan de meeste handelingen vlot met één hand uitvoeren - vaak veel vlotter dan op iOS of Android.

Door vanop eender welk scherm kort van onder naar boven te vegen krijgt u een overzicht van al uw berichten (mail, sms, twitter,...). Ook kunt u via een handige beweging snel iets delen, uw status aanpassen, geluiden uitzetten etc. 

Het idee om bijna alles met swipes te bedienen, heeft na even wennen duidelijk voordelen. Toch zou het geen slecht idee zijn om af en toe een knop te plaatsen. Zelfs een mail versturen doet u met een swipe: het hele scherm naar beneden 'trekken' waarna de optie 'send' tevoorschijn komt. Niet erg handig als het een wat langere mail is, want dan moet u eerst helemaal naar boven scrollen. 

Sfeer

Door een foto te selecteren kunt u uw toestel in een bepaalde 'sfeer' brengen. De foto komt op de achtergrond en de kleur van een aantal elementen wordt aangepast. 

Een leuke functie maar bij veel foto's is het resultaat spuuglelijk. Na enig zoekwerk vind ik een afbeelding met een bevredigend resultaat. Als grafisch vormgever ben ik mogelijk nogal kritisch op dit vlak, maar hier is volgens mij toch nog wat werk aan. Een aparte optie om accentkleuren in te stellen zou al een goed begin zijn.

Beperkte ondersteuning

Het aantal beschikbare apps is zeer beperkt. Jolla voorziet zelf een aantal essentiële apps zoals een browser, een rekenmachine, klok en wekker, contactenbeheer, kaarten, Microsoft Exchange... Sommige van deze applicaties zijn erg rudimentair maar ze werken wel allemaal goed.

store

De Jolla Store biedt nog geen ondersteuning voor betalende apps, dus voorlopig is alles gratis. In de Jolla Store vond ik ondermeer een 'Dropbox' (Sailbox), een app om wachtwoorden op te slaan (Safe Lite), een wetenschappelijke rekenmachine (Sci Calculator) en een hoop applicaties die duidelijk gemaakt zijn voor en door nerds.

Het lijkt er wel op dat er enige beweging is in de open-source community, want bijna dagelijks zijn er nieuwe applicaties te vinden. De eerste apps waren doorgaans in het Fins maar intussen zijn de meeste al vertaald naar het Engels.

Dat het aantal apps erg beperkt is, is niet bepaald een verrassing bij een nieuw besturingssysteem. Dat hadden de mensen van Jolla zelf ook al bedacht. Daarom ondersteunt de Jolla ook Android-apps. Spijtig genoeg kan je ze niet downloaden via de Google Play Store. Enkel de Yandex Store is beschikbaar. Deze onofficiële store voor Android-apps is erg populair dus er valt best veel te rapen.

yandex

Via de Yandex store installeerde ik Twitter, Facebook, Firefox, Spotify, Evernote en Skype. Af en toe loopt de boel vast, maar de meeste apps werken goed. Spotify had wat opstartproblemen (er kwam geen geluid uit - nogal nefast voor een muziekspeler) maar de eerstvolgende update loste dit euvel op.

Besluit

Wanneer u enkel afgaat op de technische specificaties, is de Jolla niet zo'n spannend toestel. De eerste dagen heb ik meer dan eens het toestel vervloekt. Het is zeker geen half werk, maar het besturingssysteem is nog voor verbetering vatbaar.

Uiteindelijk ben ik toch stevig onder de indruk. Dit is versie 1.0 van een nieuw toestel én een nieuw besturingssysteem en het werkt indrukwekkend goed. Bij elke update wordt er wel één of ander defect opgelost. Na enkele weken waren er tientallen apps in de Jolla store, momenteel tel ik er al 120.

Het is even wennen, maar daarna is dit zonder meer een heel originele en handige smartphone.

Ik hoop dat de open-source gemeenschap dit verder oppikt (Bent u ontwikkelaar? Kijk dan hier) en dat Jolla snel het brede publiek bereikt. Na de geslaagde eerste versie van Sailfish ben ik zeer benieuwd naar wat de toekomst brengt.

Technische specificaties

Scherm

  • Ample 4.5" IPS qHD display 
  • 5-punts multi-touch met Gorilla 2™ Glas

Camera

  • 8 megapixel AF camera met LED flash 
  • 2 megapixel camera aan de voorkant

Geheugen

  • 16GB ingebouwd geheugen, 
  • 1GB werkgeheugen
  • MicroSD slot

Standby en batterij

  • Telefonie: 9 / 10 uur (GSM / 3G approx.) 
  • Standby: 500 uur
  • Vervangbare batterij

Besturingssysteem

  • Sailfish OS beta

Verbinding

  • GSM
  • 3G
  • 4G LTE
  • Wifi
  • Bluetooth

Afmetingen

  • Hoogte: 131 mm 
  • Breedte: 68 mm 
  • Dikte: 9.9 mm 
  • Gewicht: 141 g 

Prijs

  • € 399,00

Jolla Mock-Up

Om de schermafbeeldingen mooi weer te geven tekende ik een weergave van het toestel in Illustrator. Dit bestand kan vrij gebruikt worden en kan u hier downloaden. Open-source, met andere woorden: doe ermee wat u wil.